బుద్ధుడు శరణం తీసుకున్న Upāsaka/Upāsikā (గృహస్త బౌద్ధులు) పాటించవలసిన ప్రాథమిక నైతిక నియమాలు ఐదు – ఇవే పంచశీలాలు (pañca-sīla). ఇవి బౌద్ధ నైతిక జీవనశైలికి బేసిక్ ఫౌండేషన్. ప్రతి శీళ (శీలం) కొరకు బుద్ధుని జాతక కథల్లో ఉదాహరణలు ఉన్నాయి.
ఇప్పుడు, ప్రతి శీలా యొక్క వివరణ, దానికి అనుగుణంగా ఉన్న జాతక కథ వివరించబడింది:
---
1. పాణాతిపాతా వేరమణీ – ప్రాణులను హత్య చేయకూడదు (అహింస)
(Abstaining from killing living beings)
జాతక కథ: Nigrodhamiga Jātaka (Jātaka No. 12)
కథలో బోధిసత్త్వుడు ఒక మృగరాజు (Nigrodhamiga) గా జన్మిస్తాడు. రాజు వేటగాళ్ల నుంచి ఇతర జంతువులను రక్షించడానికి తన తెలివిని, దయను ఉపయోగిస్తాడు. చివరికి రాజును కూడా మారుస్తాడు.
సందేశం: ప్రాణులు అన్నీ బాధను అనుభవిస్తాయి. కరుణతో ఉండటం ధర్మం.
---
2. అద్దత్తాదాన వేరమణీ – దొంగతనం చేయరాదు
(Abstaining from taking what is not given)
జాతక కథ: Velukantaka Jātaka (Jātaka No. 253)
ఒకసారి బోధిసత్త్వుడు క్షుద్రతను విడిచి ధర్మంగా జీవించే యువకుడిగా జన్మిస్తాడు. అతను నైతికంగా సంపాదన చేస్తాడు, అవినీతి, దొంగతనాన్ని తిరస్కరిస్తాడు.
సందేశం: ధర్మబద్ధంగా సంపాదించడం మానవతా లక్షణం.
---
3. కామమిచ్ఛాచారా వేరమణీ – అసలైన సాంఘిక నియమాలకు విరుద్ధంగా లైంగిక ప్రవర్తన చేయకూడదు
(Abstaining from sexual misconduct)
జాతక కథ: Khandahala Jātaka (Jātaka No. 542)
ఈ కథలో ఒక మంత్రి రాజుగారి భార్యపై అసభ్య ఆశలు పెట్టి, దురాశతో ఆస్తులు కూడా చెల్లించేందుకు సిద్ధమవుతాడు. చివరికి ధర్మం గెలుస్తుంది.
సందేశం: శీలవంతమైన లైంగిక ప్రవర్తన లేకపోతే కుటుంబం, సమాజం రెండూ విచ్చిన్నమవుతాయి.
---
4. ముసావాద వేరమణీ – అబద్ధం చెప్పకూడదు
(Abstaining from false speech)
జాతక కథ: Mahaummagga Jātaka (Jātaka No. 546)
బోధిసత్త్వుడు మహోమ్మగ్ గా జన్మిస్తాడు – చిన్నప్పుడే ధర్మబోధన చేసే యోగ్యత కలవాడు. అతను ఒక రాజ్యాన్ని అబద్ధపు మంత్రుల పట్టు నుంచి విముక్తి చేస్తాడు.
సందేశం: అబద్ధం వల్ల సమాజం నశిస్తుంది, సత్యం ధర్మానికి మూలం.
---
5. సురామెరయ మజ్జపమాదఠ్ఠాన వేరమణీ – మత్తు పదార్థాలకు దూరంగా ఉండాలి
(Abstaining from intoxicating drinks and drugs that lead to heedlessness)
జాతక కథ: Sura Jātaka (Jātaka No. 219)
ఇద్దరు వృత్తిదారులు మద్యం తయారు చేసి, ప్రజల్ని బానిసలుగా మార్చుతారు. బోధిసత్త్వుడు వారిని నిలదీస్తాడు – మత్తు వల్ల దురాశ, హింస, అనైతికత పెరుగుతుందని హెచ్చరిస్తాడు.
సందేశం: మత్తు ధర్మ బుద్ధిని నాశనం చేస్తుంది. అది హానికరం.
---
సారాంశం – పంచశీలాలకు జాతక ఉదాహరణలు:
---
ఇవి బుద్ధుని బోధనల ప్రాథమిక ధర్మబీజాలను బాలలకు, సామాన్యులకు సులభంగా అర్థమయ్యేలా చెప్పే కథల రూపంలో రూపుదిద్దుకున్నవి. మీరు వీటిని మరింత విస్తృతంగా ఉపయోగించాలనుకుంటే – ప్రత్యేకంగా రచనల రూపంలో సెట్ చేయవచ్చును. కావాలంటే నేను సూటిగా ప్రతి శీలాన్ని పిల్లలకు చెప్పే కథలా రూపకల్పన చేయగలను. ఆసక్తి ఉందా?
Comments
Post a Comment