పర్యావరణ హిత, హరిత దీపావళిని జరుపుకుందామా

*బాణా సంచా కాల్పు వినోదమా, విపత్కరమా ?*

*పర్యావరణ హిత, హరిత దీపావళిని జరుపుకుందామా !*

_పండుగలు సాధించిన ప్రగతికి సంకేతాలు._

_ఆనందంగా సేద తీరే సావకాసాలు._

ఆ ఆనందకర సమయాలు నష్టాలు కలుగకుండా, విషాదం కాకుండా చూడడం మన చేతుల్లోనే వుంది.

మనం ఎంతో ఉత్సాహంగా దీపావళి రోజు కాల్చే బాణాసంచా పేలుడు పదార్ధాలతో తయారవుతాయి. అవి పొగ, కార్బన్ డయాక్సైడ్, కార్బన్ మోనాక్సైడ్ మరియు నైట్రోజన్ అనే గ్రీన్ హౌస్ వాయువులను వాతావరణం లోకి విడుదల చేసి కాలుష్యా న్ని ఏర్పరుస్తాయి.

బాణాసంచా కాల్పువల్ల జరిగే ఫలితాలను చర్చిద్దాం.

*వినోదం నుంచి విషాదం :* బాణాసంచా ప్రేలుడు వలన పొగ, కార్బన్ డయాక్సైడ్, కార్బన్ మోనాక్సైడ్, నైట్రోజన్ వంటి విషవాయువులతో కూడిన మేఘం ఏర్పడుతుంది. అది పార్కుల, అడవుల దృశ్య రమణీయతను మసక బారుస్తుంది. బాణాసంచా కాల్చినప్పుడు, పొగ మరియు వాయువులు గాలిలోకి విడుదల అవుతాయి. అందులో కార్బన్ డయాక్సైడ్, కార్బన్ మోనాక్సైడ్ మరియు నైట్రోజన్ ఈ మూడు గ్రీన్హౌస్ వాయువులు దురదృష్టవశాత్తు వాతావరణ మార్పులకు కారణమవుతున్నాయి.

*గ్లోబల్ వార్మింగ్ :* ఫైర్ క్రాకర్లు పేల్చడం వల్ల వాతా వరణంలో వేడి, కార్బన్ డయాక్సైడ్ మరియు అనేక విషవాయువులు కలుస్తాయి. ఇలా భూమి మరియు కలుషితమైన గాలి ఉష్ణోగ్రత పెరుగుదలకు కారణమవు తున్నాయి.

*వాయు కాలుష్యం:* బాణసంచా కాల్పు వాతావరణంలోకి రసాయనాల కాక్టెయిల్ను ప్రేరేపిస్తుంది. వీటిలో చాలా రసాయనాలు ప్రజలు, పర్యావరణానికి హాని కలిగిస్తాయి. గుండె, శ్వాసకోశ లేదా నాడీ వ్యవస్థ రుగ్మతలతో బాధపడుతున్న వ్యక్తులలో ఇది చాలా తీవ్రమైన ప్రభావాలను కలిగిస్తుంది. ఇది జలుబు అలెర్జీలు, దగ్గుతో బాధపడు తున్న వ్యక్తుల సమస్యను తీవ్రతరం చేస్తుంది. గొంతు మరియు ఛాతీ యొక్క ఇబ్బందిని కూడా పెంచుతుంది.

అదనంగా, పేలుడుకు అవసరమైన ఆక్సిజన్ను ఉత్పత్తి చేయడానికి, అనేక బాణాసంచాలో పెర్క్లోరేట్స్ అని పిలువబడే ఆక్సిడైజర్లు వాడతారు. ఇవి జంతువులు మానవుల ఆరోగ్యంపై ప్రతికూల ప్రభావాలను కలిగిస్తాయి. బాణసంచా వల్ల స్థానిక వాయు కాలుష్యం తాత్కాలికంగా పెరుగుతున్నప్పటికీ, బాణాసంచా వాయు కాలుష్యం మైళ్ల దూరం ప్రయాణించి ప్రపంచ వ్యాప్తంగా గాలి కాలుష్యాన్ని కలిగిస్తుంది. బాణసంచా ప్రదర్శనను ఏర్పాటు చేయని ప్రాంతాలలో కూడా వాయు కాలుష్యం యొక్క ప్రభావాలు మరింత తీవ్రంగా ఉంటాయి.

బాణసంచా సూక్ష్మ కణాలు, విషపూరిత ఏరోసోల్స్ మరియు భారీ లోహాల విషపూరిత పొగమంచును సృష్టిస్తుంది. బాణసంచా ప్రదర్శన యొక్క అత్యంత స్పష్టమైన ఫలితం వాయు కాలుష్యం.

*నీటి కాలుష్యము:*

అదనంగా, పేలుడుకు అవసర మైన ఆక్సిజన్ను ఉత్పత్తి చేయడానికి, అనేక బాణాసంచాలో పెర్క్లోరేట్స్ అని పిలువబడే ఆక్సిడైజర్లు వాడబడతాయి. ఇవి నీరు, నదులు, సరస్సులు మరియు తాగు నీటిలో కరిగిపోతాయి.

ఫలితంగా జలచరాలు, నీటి మొక్కలు నశిస్తాయి. పంటలు పాడవుతాయి. రైతులు నష్టపోతారు.

*శబ్ధ కాలుష్యం:* బిగ్గరగా క్రాకర్స్ ప్రేలుడు శబ్దం నేరుగా మానవునిపై చెడుప్రభావం చూపుతుంది. ఇది తలనొప్పికి దారితీస్తుంది మరియు మానసిక దృఢత్వం తగ్గుతుంది. గుండె, శ్వాసకోశ లేదా నాడీ వ్యవస్థ రుగ్మతలతో బాధప డుతున్న వ్యక్తులలో ఇది చాలా తీవ్రమైన ప్రభావాలను కలిగిస్తుంది. మరీ ముఖ్యంగా పటాకులు పేల్చడం పక్షులకు, జంతువులకు చాలా ప్రమాదకరం. వాటికి సున్ని తమైన వినికిడి ఉన్నందున ఇది వాటికి పెద్ద హింస. శబ్దం యొక్క పెద్ద స్థాయిలు కొన్ని జంతువులలో చెవుడును కూడా కలిగిస్తాయి. పటాకుల నిరంతర శబ్దాలు వాటిని భయపెడతాయి కూడా. బాణాసంచా ప్రేలుళ్లు గర్భిణీ మహిళలకు, నవజాత శిశువులకు అత్యంత ప్రమాదం.

*బాణసంచా మన సహజ వనరులను ప్రభావితం చేసే అంశాలు :*

©మనం వినోదం పొందే ప్రదేశాలకు హాని కలిగించే లేదా వాటి స్థాయిని దిగజార్చే విషయాల గురించి ఎక్కువగా శ్రద్ధ వహిస్తాము. బాణసంచా హానిచేయని సరదాలా అనిపించవచ్చు. కానీ వాస్తవానికి మన ఆధునిక సమాజం నిరంతరం వెలికి తీస్తున్న కాలుష్యపు చక్రంలో అవి మరో గొలుసు మాత్రమే. మరియు బాణసంచా అనవసరమైన కాలుష్య కారకాలు.

©మీరు పర్వతాలను ఆస్వాదిస్తున్నారా?

బాణసంచా తయారీకి పదార్థాలు తరచుగా భూమి నుండి తవ్విన మూలకాల నుండి ఉత్పత్తి చేయబడతాయి. కొన్ని మైనింగ్ వాస్తవానికి పర్వత శిఖరాన్ని తొలగించే నమ్మశక్యంగాని విధ్వంసక ప్రక్రియను కలిగి ఉంటుంది. పర్వతాలపై అడవులు నరకివేయబడి వన్యప్రాణుల ఆవాసాలు నాశనం అవుతాయి. మిగిలిపోయిన వ్యర్థ శిలలను లోయలలోకి పోస్తారు, అవి నిండిపోయి నీటి ప్రవాహాలను పూర్తిగా అడ్డుకుంటాయి. అలా నిలిచిపోయిన నీరు కలుషితం అవుతుంది. ఇలా పర్వతాలు శాశ్వతంగా కనుమరుగు అవడం పర్యావరణ విపత్తు.

బాణసంచా తయారీకి కార్డ్బోర్డ్ మరియు కాగితం ఉపయోగించబడుతుంది. దీనికి చెట్లు వినియోగించ బడతాయి. వృక్షాలు పునరుత్పాదక సహజ వనరు అయినప్పటికీ, ఖచ్చిత అవసరానికి కాకుండా, నిలువచేయడానికి నిరంతరం చెట్లను నరకడం చాలా నిరుత్సాహాన్ని కలిగిస్తుంది,

సంవత్సరంలో ఏ ఇతర రోజు కంటే ఎక్కువ మంటలు దీపావళి శలవు రోజున జరుగుతాయి. బాణాసంచా ప్రమాదంలో మనకు ఇష్టమైన అడవి దగ్ధమైతే అది సిగ్గుచేటు కాదా!

బాణసంచా యొక్క దహన క్లౌడ్ హానికరమైన పొగలను మరియు విషపూరిత ధూళిని కలిగి ఉంటుంది. ఇవి మనం పీల్చేగాలి నాణ్యతను ప్రతికూలంగా ప్రభావితం చేస్తాయి. బాణసంచా నుండి వచ్చే వాయు కాలుష్య

ఇక చివరిగా మన పండుగలు, మన సంస్కృతి మనకు అవసరమే. అవి మన జీవన శైలికి ఆటంకం కలిగించేవిగా కాకుండా ఆహ్లాదాన్ని, ఆనందాన్ని అందించేవిగా వుండాలి. వీటి వుత్సవాల్లో వ్యాపారీకరణ చోటుచేసుకో కూడదు. అందువలన దీపావళి (దీపాలవరుస)ని ఎకోఫ్రెండ్లీ పండుగగా జరుపు కుందాం. పర్యావరణానికి, వాతావరణానికి హాని కలిగించే, జీవకోటి మనుగడకు ప్రమాదం వాటిల్లే బాణాసంచా కాల్పును విరమిద్దాం. పర్యావరణాన్ని కాపాడుకుందాం. భావితరాలకు మంచి పర్యావర ణాన్ని అందిద్దాం.

ఈ ప్రత్యామ్నాయాలను కనుగొనడంలో ఇతరులకు సహాయం చేయడం ద్వారా మనం సానుకూల మార్పును పొందవచ్చు. ఇక చివరిగా మన పండుగలు, మన సంస్కృతి మనకు అవసరమే. అవి మన జీవన శైలికి ఆటంకం కలిగించేవిగా కాకుండా ఆహ్లాదాన్ని, ఆనందాన్ని అందించేవిగా వుండాలి. వీటి వుత్సవాల్లో వ్యాపారీకరణ చోటుచేసుకో కూడదు. అందువలన దీపావళి (దీపాలవరుస)ని ఎకోఫ్రెండ్లీ పండుగగా జరుపు కుందాం. పర్యావరణానికి, వాతావరణానికి హాని కలిగించే, జీవకోటి మనుగడకు ప్రమాదం వాటిల్లే బాణాసంచా కాల్పును విరమిద్దాం. పర్యావరణాన్ని కాపాడుకుందాం. భావితరాలకు మంచి పర్యావర ణాన్ని అందిద్దాం.

--- పర్యావరణ సబ్కమిటీ, జన విజ్ఞాన వేదిక ఆంధ్రప్రదేశ్.